Zasada Kerckhoffsa to jedna z podstawowych reguł współczesnej kryptografii. Została sformułowana pod koniec XIX wieku przez holenderskiego kryptologa Augusta Kerckhoffsa (ur. 19 stycznia 1835, zm. 9 sierpnia 1903). Zasada ta mówi, że system kryptograficzny powinien być bezpieczny nawet wtedy, gdy są znane wszystkie szczegóły jego działania oprócz sekretnego klucza.
Publikacje Kerckhoffsa
Najbardziej znanymi obecnie pracami Kerckhoffsa są dwa artykuły opublikowane w roku 1883 we francuskim le Journal des Sciences Militaires pod wspólnym tytułem "La Cryptographie Militaire" (fr. kryptografia wojskowa). Były one przeglądem najnowocześniejszych ówcześnie rozwiązań wojskowej kryptografii i stanowiły impuls do znaczącego postępu w tej dziedzinie we francuskiej armii. Zawierały też wiele praktycznych rad i opartych na doświadczeniu reguł postępowania, w tym ujęty w sześciu punktach wzór praktycznego szyfrowania:
- System powinien być, jeśli nie teoretycznie, to w praktyce nie do złamania.
- Projekt systemu nie powinien wymagać jego tajności, a ewentualne jego ujawnienie nie powinno przysparzać kłopotów korespondentom.
- Klucz powinien być możliwy do zapamiętania bez notowania i łatwy do zmienienia.
- Kryptogramy powinny być możliwe do przesłania drogą telegraficzną.
- Aparatura i dokumenty powinny być możliwe do przeniesienia i obsłużenia przez jedną osobę.
- System powinien być prosty - nie wymagający znajomości wielu reguł ani nie obciążający zbytnio umysłu.
Druga z powyższych reguł nosi obecnie nazwę zasady Kerckhoffsa.
Zasada Kerckhoffsa współcześnie
Zasadę Kerckhoffsa spełniają praktycznie wszystkie współcześnie stosowane algorytmy szyfrujące (DES, AES i inne), których specyfikacje są w pełni jawne. Algorytmy te są uważane za dobrze zbadane i bezpieczne. Bezpieczeństwo zaszyfrowanej wiadomości zależy tylko od bezpieczeństwa (jakości) klucza szyfrującego.
Utajnienie szczegółów algorytmu szyfrującego może znacząco utrudnić jego kryptoanalizę i łamanie, ale tylko wówczas, gdy algorytm jest wykorzystywany w ściśle ograniczonym środowisku, co utrudnia ujawnienie szczegółów algorytmu. Większość szyfrów stosowanych na świecie do ochrony informacji na szczeblu rządowym to algorytmy niejawne (np. polski szyfr NASZ). Natomiast większość niejawnych algorytmów, które wprowadzano na rynek w celach komercyjnych i na skalę masową, stosunkowo szybko została rozpracowana, ujawniona i złamana (np. szyfr DVD-CSS został złamany po trzech latach od momentu opublikowania).
Ideę zasady Kerckhoffsa wyraża również przypisywane Claude’owi Shannonowi powiedzenie "Wróg zna system" (ang. The enemy knows the system), znane pod nazwą Maksymy Shannona (ang. Shannon's maxim).